Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Η πολιτική σκηνή σπάνια προσφέρει στιγμές τόσο αποκαλυπτικές όσο εκείνη που εκτυλίχθηκε σε προσφατη συνέντευξη του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια. Μια φαινομενικά τυπική ερώτηση του δημοσιογράφου για το αν υπήρξε συνεννόηση με την Τουρκία σχετικά με την αποστολή ελληνικών φρεγατών και μαχητικών F-16 στην Κύπρο, εξελίχθηκε σε πολιτικό γεγονός πρώτου μεγέθους. Η απάντηση του κ. Δένδια ήταν άμεση και κοφτή: «Από την πλευρά μου δεν υπήρξαν και δεν υπήρχε λόγος να υπάρξουν».
Η συνέχεια όμως ήταν εκείνη που άναψε φωτιές και σχολιάζεται στο εσωτερικό της κεντροδεξιάς . Ο υπουργός Άμυνας πρόσθεσε πως δεν γνωρίζει το περιεχόμενο των συνομιλιών του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με την τουρκική πλευρά, σημειώνοντας ότι «νομίζω ο κ. Γεραπετρίτης συνομίλησε». Με μια φράση, ο κ. Δένδιας κατέστησε σαφές ότι σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δεν υπήρξε κοινός συντονισμός μεταξύ των δύο βασικών πυλώνων της εθνικής στρατηγικής: της διπλωματίας και της άμυνας.
Η δήλωση αυτή δεν ήταν απλώς μια διαφορά προσέγγισης μεταξύ υπουργών. Αντίθετα, εξέπεμψε ένα μήνυμα εσωτερικής δυσλειτουργίας στο κυβερνητικό σύστημα. Σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα προχωρά σε κινήσεις υψηλής γεωπολιτικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας κυβέρνησης που δεν εμφανίζεται πλήρως συντονισμένη.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητο λόγω της στρατηγικής σημασίας της Κύπρου και της παρουσίας συμμαχικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί. Η αποστολή ελληνικών δυνάμεων, είτε στο πλαίσιο αποτροπής είτε ως ένδειξη υποστήριξης προς συμμάχους, αποτελεί κίνηση με ισχυρό διπλωματικό και στρατιωτικό συμβολισμό. Σε τέτοιες συνθήκες, η εντύπωση ότι οι αρμόδιοι υπουργοί δεν έχουν κοινή εικόνα για τις διπλωματικές επαφές προκαλεί εύλογα ερωτήματα.
Η υπόθεση αγγίζει φυσικά και το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» στηρίχθηκε στη λογική του απόλυτου συντονισμού και της κεντρικής διαχείρισης κρίσιμων αποφάσεων. Όταν όμως ένας υπουργός δηλώνει δημόσια ότι δεν γνωρίζει τι συζητά ένας άλλος με μια χώρα όπως η Τουρκία, τότε η εικόνα αυτή δοκιμάζεται σοβαρά.
Η πολιτική ανάγνωση της παρέμβασης Δένδια είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, ο υπουργός Άμυνας φαίνεται να επιχειρεί να διαχωρίσει τη θέση του από τις διπλωματικές επιλογές του Υπουργείου Εξωτερικών. Από την άλλη, η δημόσια αυτή διαφοροποίηση λειτουργεί ως έμμεση κριτική προς τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το χαρτοφυλάκιό του ο κ. Γεραπετρίτης.
Σε κάθε περίπτωση, η στιγμή αυτή αποκάλυψε κάτι βαθύτερο, ότι πίσω από την εικόνα της κυβερνητικής συνοχής ενδέχεται να υπάρχουν σοβαρές τριβές και διαφορετικές προσεγγίσεις σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Και όταν αυτά τα ρήγματα εμφανίζονται δημόσια, τότε δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική αμηχανία, αλλά για ένα μήνυμα ότι η εσωτερική ισορροπία εξουσίας δοκιμάζεται.