Πώς η σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη συνδέεται με τα ηφαίστεια, υποστήριξε ο καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδης και δεν απέκλεισε τη δημιουργία νέου κρατήρα στην περιοχή όπου εντοπίζονται τα επίκεντρα των δονήσεων. Υποστήριξε πως οι σεισμοί δεν θα ξεπεράσουν τα 5,5 Ρίχτερ αφού συνδέονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
«Τα στάδια εξέλιξης ενός ηφαιστείου είναι πέντε. Περνάω από την ησυχία στα προκαταρκτικά με ασθενείς κρότους, μικρούς σεισμούς, διάσπαρτα στο χρόνο. Στο τρίτο στάδιο έχω αυτό που βίωνα εδώ και δέκα μέρες, δηλαδή έντονα σεισμικά γεγονότα, συχνά σεισμικά γεγονότα. Και το τέταρτο ήταν η έκρηξη. Όταν έρχεται η ομάδα που δουλεύει στην περιοχή και λέει ότι το Κολούμπο ανυψώθηκε, όταν λέει η κυρία Ευελπίδου πως η θερμοκρασία στα νερά της Καμένης και η θολερότητα αυξήθηκαν, όλα αυτά συνδυαστικά είναι τα πρόδρομα φαινόμενα της δραστηριότητας ενός ηφαιστείου. Δεν είναι τυχαίο ότι το κράτος έστειλε τη γεωγραφική υπηρεσία στρατού στη Σαντορίνη να μετρήσει τους θύλακες που είναι κάτω από την Καμένη και να δει πιθανές αλλαγές στο μορφολογικό ανάγλυφο», είπε ο κ. Ζεληλίδης.
Ηφαιστειακά σενάρια
«Δεν είναι τυχαίο ότι το ωκεανογραφικό Αιγαίο του ΕΛΚΕΘΕ αυτή τη στιγμή σαρώνει για να δει τη συμπεριφορά του αναγλύφου. Εγώ είδα τα επίκεντρα που δίνουν οι σεισμολόγοι και με βάση τα ηφαιστειακά σενάρια σας λέω πλέον ότι αφού το Κολούμπο και η Καμένη δεν διεγείρονται, φαίνεται να υπάρχει η δημιουργία ενός καινούργιου κρατήρα. Πού μπορεί να είναι αυτός ο καινούργιος κρατήρας; Κάτω από τα επίκεντρα των 5 χιλιομέτρων, στην Άνυνδρο. Εκεί ανεβαίνει το τήγμα, σπάνε τα τοιχώματα και δημιουργούνται οι σεισμοί. Πού μπορεί να φτάσει;
Πιθανά και πουθενά. Μπορεί να σταματήσει η δραστηριότητα αύριο, μπορεί να συνεχιστεί η ανύψωση του τίγματος, μπορεί να αρχίσει να δημιουργείται ένας πιο μεγάλος κρατήρας. Όσο συνεχίζεται η ηφαιστειακή δραστηριότητα θα συνεχίζουν και οι σεισμοί. Αυτός είναι ο λόγος που μπερδεύονται οι σεισμολόγοι, με την κατεύθυνση του ρήγματος, με το ποιο ρήγμα δούλεψε. Ανεβαίνει το τήγμα, σπάνε τα πετρώματα και δημιουργούνται οι περίεργοι σεισμοί», ανέφερε.
Καινούργιος κρατήρας
Σε ερώτηση για τις συνέπειες για την περιοχή, ο κ. Ζεληλίδης απάντησε: «αν δημιουργείται ένα νέο ηφαίστειο απολύτως τίποτα. Το Κολούμπο φοβόμασταν ότι μπορεί να έχει κατάρρευση του κρατήρα και να μας δώσει και τσουνάμι. Γιατί το Κολούμπο έχει δώσει τέτοιες καταστάσεις, το 1650 και είναι μια υποθαλάσσια καλντέρα. Η Νέα Καμένη είναι ενεργή. Εμείς τι περιμέναμε να δούμε; Αν αυξήθηκαν τα αέρια και η θερμοκρασία.
Πριν 10 μέρες είπανε ότι η θολερότητα και η θερμοκρασία αυξήθηκαν. Άρα φάνηκε πως η Καμένη δουλεύει. Μέχρι τώρα οι σεισμολόγοι απέκλειαν τη σύνδεση με την ηφαιστειακή δραστηριότητα και τώρα λένε δευτερογενώς να επηρεαστεί. Το ρήγμα που μετρούσαν είναι πάνω σε ηφαιστειακή δραστηριότητα γιατί οι ίδιοι είπανε πως πάνω βρήκανε ανενεργούς κρατήρες».
«Νομίζω πως αν πραγματικά δημιουργείται ένας καινούργιος κρατήρας, σιγά – σιγά θα υπάρχει ανύψωση, θα το δούμε. Αν αυτό φτάσει να ξεκινήσει έκρηξη, οι επιστήμονες το παρακολουθούν», είπε ο κ. Ζεληλίδης.
«Τώρα πρέπει να ηρεμήσουν όλοι», κατέληξε.
Ευθύμιος Λέκκας
Ο Ευθύμης Λέκκας μιλώντας από το Ηράκλειο, κατέστησε σαφές ότι δεν υπάρχει καμία σύνδεση ανάμεσα στις σεισμικές αναταράξεις και τυχόν ηφαιστειακές εκδηλώσεις, διευκρινίζοντας πως πρόκειται για εντελώς ανεξάρτητες διεργασίες.
Περίπου δεκατέσσερις ημέρες έπειτα από την έντονη σεισμική έξαρση, διαφαίνεται πως εισερχόμαστε σε φάση ύφεσης της σεισμικής διέγερσης, σύμφωνα με την ανάλυση που έκανε από το Ηράκλειο, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του, ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, Ευθύμιος Λέκκας. Όπως προκύπτει από τις αξιολογήσεις και τις κατευθύνσεις που παρέθεσαν οι Επιτροπές Αξιολόγησης Σεισμογενούς Επικινδυνότητας και Ηφαιστειακής Παρακολούθησης, τα στοιχεία δείχνουν πως η σεισμική κινητικότητα ενδέχεται να συνεχιστεί για τις ερχόμενες εβδομάδες με ασθενείς δονήσεις, με μέγεθος που αναμένεται να κυμαίνεται περίπου γύρω από τα 5 Ρίχτερ.
Σπάνιο φαινόμενο
Μέσα σε διάστημα δώδεκα ημερών, έχουν καταγραφεί 17.000 δονήσεις έως 5,3 βαθμούς, γεγονός που ο καθηγητής περιέγραψε ως εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο σε διεθνές επίπεδο. Ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι δεν υπάρχει καμία σύνδεση ανάμεσα στις σεισμικές αναταράξεις και τυχόν ηφαιστειακές εκδηλώσεις, διευκρινίζοντας πως πρόκειται για εντελώς ανεξάρτητες διεργασίες.
Ο κ. Λέκκας υπογράμμισε ότι δεν έχουν προκύψει ζημιές στις δημόσιες υποδομές της Σαντορίνης. Οι μοναδικές κατασκευές που ενδέχεται να παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο είναι ορισμένα κτίσματα στην περιοχή της Καλντέρας, τα οποία ενδεχομένως δεν πληρούν τα απαραίτητα αντισεισμικά κριτήρια.
Για την Κρήτη
Όπως αναφέρει το neakriti.gr, σχετικά με την Κρήτη, ο καθηγητής τόνισε ότι η νήσος δε διατρέχει κίνδυνο από την παρούσα σεισμική ακολουθία, ενώ απέκλεισε ενδεχόμενο ισχυρής ηφαιστειακής έκρηξης, δηλώνοντας με απόλυτη βεβαιότητα ότι δεν συντρέχει τέτοιος λόγος ανησυχίας. Παράλληλα, κάλεσε το κοινό να εμπιστεύεται τις επίσημες ανακοινώσεις των εξειδικευμένων φορέων και υπογράμμισε πως οι αποφάσεις των αρμόδιων Επιτροπών λαμβάνονται με πλήρη ομοφωνία.
Η παρουσία του Ευθύμιου Λέκκα στην Κρήτη συνδέεται με τη διεξαγωγή της άσκησης πολιτικής προστασίας «Μίνωας», η οποία πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2024. Οι επιστημονικοί φορείς, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης και τις τοπικές αρχές, σχεδιάζουν πλέον ένα σύνολο δράσεων με σκοπό την αναβάθμιση της εκπαίδευσης σε θέματα αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και αντιμετώπισης επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Στα σχέδια περιλαμβάνεται η εκπαίδευση μεγάλου μέρους των κατοίκων, ξεκινώντας από τους μαθητές στα σχολεία, συνεχίζοντας με το προσωπικό των δημόσιων υπηρεσιών και καταλήγοντας στον γενικό πληθυσμό, όπως επισήμανε ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ.
Κώστας Συνολάκης
«Αυτή είναι η στιγμή που πρέπει να γίνουν ενδελεχείς έλεγχοι όλων των κατασκευών», τόνισε ο καθηγητής Κώστας Συνολάκης στο πλαίσιο ενημέρωσης της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής, για τα σενάρια που σχετίζονται με τη τρέχουσα σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή της Σαντορίνης.
Οι έλεγχοι δεν πρέπει να γίνουν μόνο στη Σαντορίνη, αλλά και στα γειτονικά νησιά, γιατί άμα γίνει ένα σεισμός δεν ξέρουμε πού θα είναι οι μεγαλύτερες επιταχύνσεις είπε ο κ. Συνολάκης, σχολιάζοντας αναφορές για μεγάλη οικιστική πυκνότητα και οικοδομικές παρανομίες στη Σαντορίνη.Μιλώντας στους βουλευτές-μέλη της κοινοβουλευτικής επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος για τη σεισμική δραστηριότητα, ο κ. Συνολάκης είπε ότι υπάρχουν 3 δυνατά σενάρια:
3 δυνατά σενάρια
–Το πρώτο σενάριο είναι «η σεισμική δραστηριότητα να μειωθεί σταδιακά όπως είχε γίνει το 2011-12 και να μην γίνει τίποτα. Προφανώς είναι το σενάριο που όλοι θέλουμε να δούμε».
–Το δεύτερο σενάριο είναι «η σεισμικότητα να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κύριο σεισμό». Σε αυτή την περίπτωση, συνέχισε ο κ. Συνολάκης, «κατά πάσα πιθανότητα θα γίνει ένα τσουνάμι και θα πρέπει να υπολογίσουμε ποιος θα είναι ο αντίκτυπος..». Όπως παρατήρησε ο κ. Συνολάκης, «το 1956, το τσουνάμι δεν είχε σκοτώσει κανένα στην Ελλάδα διότι ήτανε έξι το πρωί και ο κόσμος ήταν έξω.. Ήταν τελείως διαφορετική η Ελλάδα. Φανταστείτε τώρα, να γίνει κάποια στιγμή, που έχουμε κόσμο στις παραλίες. Προειδοποίησε, δε, ότι όπως έχουμε δει σε πολλά μέρη του κόσμου, ακόμα και σε πολύ μικρά τσουνάμι, υπάρχουν στροβιλισμοί που δημιουργούνται στα λιμάνια και αυτό θα είναι ένα πρόβλημα στη ναυσιπλοΐα. [. . .] Ας ελπίσουμε ότι το “112”, αυτό το ζήτημα θα μπορέσει να το χειριστεί και να σας δώσει μία έγκαιρη προειδοποίηση».
–Το τρίτο σενάριο είναι η είσοδος μάγματος, η οποία, ή θα οδηγήσει σε μία έκρηξη του ηφαιστείου, ή στη δημιουργία ενός υποθαλάσσιου «ηφαιστειακού κώνου». Ο καθηγητής εξήγησε ότι «όλα τα ηφαίστεια από κάπου ξεκινάνε. Όλος ο ηφαιστειακός χώρος μεταξύ της Ίου, της Αμοργού, της Ανάφης, και της Σαντορίνης έχει αρκετούς παλιούς κώνους ηφαιστείων, [. . . ] Υπάρχει ένας «ασκός» που είναι γεμάτος με μάγμα και τροφοδοτεί με φλέβες – μικρούς σωλήνες, οι οποίοι φτάνουν στην επιφάνεια. Σημείωσε, ωστόσο, ότι αυτή την πιθανότητα είναι πολύ μικρή, «αλλά επειδή ακριβώς έχουμε τόσο έντονη σεισμικότητα σε ένα σημείο, θυμίζει πάρα πολύ τι έγινε στο νησί του Μαγιότ το 2018, όπου σε μερικούς μήνες δημιουργήθηκε ένα καινούριο υποθαλάσσιο ηφαίστειο και είχε μία υποθαλάσσια έκρηξη».
Η σεισμικότητα
Σύμφωνα με τον κ. Συνολάκη, το μόνο «παρήγορο» στο σενάριο του ηφαιστείου, είναι ότι «συνήθως τα ηφαίστεια δίνουν προειδοποίηση [. . .] Αυξάνεται η σεισμικότητα προτού υπάρξει κάποια έκρηξη, οπότε φαντάζεται κανείς ότι θα έχουμε καιρό να το αντιμετωπίσουμε». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Συνολάκης στις βλάβες που μπορεί να επιφέρουν τυχόν πλημμύρες, ιδιαίτερα σε παλαιά σπίτια που είναι χτισμένα με «άψητα τούβλα». «Όταν αρχίζει και ανεβαίνει η πλημμύρα, και κρατήσει περίπου πάνω από δύο ημέρες, το σπίτι αρχίζει να λιώνει.. Αυτό το θέμα πρέπει να αναδειχθεί. Πρέπει να δούμε ποια σπίτια είναι φτιαγμένα με αυτό τον τρόπο [. . .] Διότι κινδυνεύουν οι άνθρωποι» είπε ο κ. Συνολάκης.
Οι κατασκευές
Κληθείς να σχολιάσει τις καταγγελίες για παρανομίες σε κατασκευές στη Σαντορίνη, αλλά και την αυξημένη οικιστική πυκνότητα στο νησί, ο κ. Συνολάκης είπε: «Πολλές φορές είναι και λίγο “μάτσο” να μην ακολουθείς, ειδικά τον οικοδομικό κανονισμό. Αυτός υπάρχει κυρίως, όχι για να περιορίσει τους ανθρώπους για κάποιο αυθαίρετο λόγο. Υπάρχει ακριβώς για λόγους ασφαλείας. Για να μην υπάρχει φερειπείν, αυτό που άκουσα νωρίτερα ότι [. . .] είναι πέντε φορές μεγαλύτερη η οικιστική πυκνότητα στην Σαντορίνη. Δεν ξέρω αν ισχύει αυτό το νούμερο, αλλά στην Καλντέρα επάνω.. και να έχεις κάνει και παρανομίες..
Είναι, είναι η στιγμή, που όλοι αυτοί οι άνθρωποι που έχουνε κάνει παρανομίες, πρέπει να σκεφτούν πάρα πολύ. Να έχουνε μηχανικούς να ελέγξουν τις κατασκευές τους, διότι είναι και το σπίτι τους. Γιατί αν δεν προσέξεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει. Αυτή είναι η στιγμή, που πρέπει να γίνονται ενδελεχείς έλεγχοι όλων των κατασκευών. Όχι μόνο στη Σαντορίνη, αλλά και στα γειτονικά νησιά. Γιατί άμα γίνει ένα σεισμός δεν ξέρουμε που θα είναι οι μεγαλύτερες επιταχύνσεις» κατέληξε ο κ. Συνολάκης.
Οι σεισμοί στη Σαντορίνη θα συνεχιστούν μέχρι το Πάσχα
Την εκτίμηση ότι οι σεισμοί στη Σαντορίνη «θα πιάσουν μέχρι το Πάσχα» διατύπωσε το πρωί της Πέμπτης ο καθηγητής Τεκτονικής Δυναμικής και Γεωλογίας, Δημήτρης Παπανικολάου.
Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι «οι ηφαιστειακοί σεισμοί έχουν σταματήσει εδώ και έναν μήνα» χαρακτηρίζοντας «περιττές» τοποθετήσεις όπως αυτές του κ. Γκανά το βράδυ της Τετάρτης. Όπως εξήγησε ο κ. Παπανικολάου, «τα 4 εκατοστά που ανυψώθηκε η Καλντέρα είναι όσο ανυψώθηκε από το καλοκαίρι μέχρι πριν από έναν μήνα. Μην μπλέκουμε το φαινόμενο αυτό που είναι πρόσφατα και τελειωμένο με ό,τι συμβαίνει. Εδώ δεν έγινε το 2011 που η ανύψωση στην Καλντέρα ήταν μεγαλύτερη».
«Η ουσία είναι ότι έχουμε διείσδυση γρανιτικού μάγματος. Όπως έχει ένα μήκος η μάζα που έχει διεισδύσει τουλάχιστον 15 χλμ. ασκεί πιέσεις και όπου ασκούνται οι μεγαλύτερες έχουμε σεισμούς. Άρα συνεχίζουμε με τα 5αρια, 5,1 ή 5,3» πρόσθεσε ο πρώην πρόεδρος του ΟΑΣΠ.
Στο πλαίσιο αυτό είπε, μάλιστα, ότι «το Πάσχα είναι βέβαιο ότι θα μας πιάσει και να δούμε αν θα είναι και μετά».
«Αυτό που πρέπει να δούμε είναι αν το ρήγμα της Ανύδρου θα σπάσει καθώς είναι αυτό που μπορεί να δώσει 6 Ρίχτερ αλλά δεν βλέπω ότι μπορεί να φτάσει τα 6,5 Ρίχτερ» κατέληξε ο κ. Παπανικολάου.
Σπάνιο το γεωλογικό φαινόμενο στη Σαντορίνη
Στη σεισμική ακολουθία στη Σαντορίνη που συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, αναφέρθηκε η καθηγήτρια Γεωλογίας του ΕΚΠΑ Εύη Νομικού τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι πρόκειται για ένα σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο. «Όλη η επιστημονική κοινότητα και η ελληνική και η διεθνής έχει στρέψει τα βλέμματα σε έναν ενεργό χώρο μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού, όπου τον μελετάμε εδώ και πάρα πολλά χρόνια.
Έχει ενεργοποιηθεί ένας ευρύτερος σεισμογόνος χώρος που αποτελείται από πολλές ρηξιγενείς ζώνες, οι οποίες πιθανότατα να έχουν ενεργοποιηθεί από τη διέλευση ρευστών από έναν μεγαλύτερο μαγματικό θάλαμο, δηλαδή μαγματικές διεργασίες μπορούν να κινήσουν τα ρήγματα χωρίς όμως να έχουμε την περίπτωση μιας τεράστιας ηφαιστειακής έκρηξης έτσι, έτσι όπως έχει ακουστεί και έχει φοβίσει τον κόσμο» τόνισε μεταξύ άλλων η κα Νομικού μιλώντας στην ΕΡΤ.
«Σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο»
Η κ. Νομικού μίλησε για ένα σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο, το οποίο – όπως είπε – το μελετάμε πολύ εντατικά και θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στο να αναλύουμε και να συνδυάζουμε τα δεδομένα της μορφολογίας του πυθμένα, το τι βρίσκεται στο υπέδαφος μέσα στον υποθαλάσσιο πυθμένα και τι γίνεται στα βαθύτερα στρώματα στα έγκατα της γης. «Το 2011 μέσα στο ηφαίστειο της Σαντορίνης υπήρχαν κάποιες μαγματικές διεργασίες.
Γι αυτό είχαμε και πάρα πολλούς σεισμούς. Ναι, αλλά αυτοί οι σεισμοί που κράτησαν 14 μήνες δεν έφεραν καμία ηφαιστειακή έκρηξη στη Νέα Καμένη. Τώρα λοιπόν, σε ένα πολύπλοκο χώρο βορειοανατολικά της Σαντορίνης, που έχει πολλές ρηξιγενείς ζώνες, αυτές πιθανότατα ενεργοποιούνται από τις διελεύσεις ρευστών, οι οποίες προέρχονται από μαγνητικές διεργασίες, δηλαδή πολύ βαθιά στα έγκατα της γης και έτσι λοιπόν, τι έχουμε; Έχουμε συνεχή ενεργοποίηση μέχρι να ηρεμήσει αυτή η κατάσταση» πρόσθεσε.
«Ο κόσμος θα ταλαιπωρείται»
«Ο κόσμος δυστυχώς θα ταλαιπωρείται, γι αυτό και οι σεισμολόγοι λένε ότι είναι ένα φαινόμενο το οποίο θα μας απασχολήσει για τις επόμενες εβδομάδες. Και αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να παρακολουθούμε πολύ σωστά το πού βρίσκονται τα επίκεντρα. Βλέπουμε μια επανατοποθέτηση των επικέντρων που αυτό σημαίνει ότι έχει ενεργοποιηθεί ένας μεγαλύτερος σεισμογόνος χώρος. Πρέπει να αποφύγουμε να χρησιμοποιούμε λέξεις όπως οι ηφαιστειακές εκρήξεις, γιατί ο κόσμος πάντοτε στο μυαλό του έχει την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης πριν 3600 χρόνια, με τα πολύ μεγάλα καταστροφικά αποτελέσματα” είπε η κα Νομικού.