Στο στόχαστρο της κυβέρνησης μπαίνουν οι δασμοί Τραμπ καθώς και οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Υπενθυμίζεται πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε την επιβολή επιπλέον δασμών 20% σε όλα τα άλλα αγαθά που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, πέραν όσων έχουν επιβληθεί ήδη στην αυτοκινητοβιομηχανία ύψους 25%. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, αναφερόμενος στη σύσκεψη του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής, που έχει προγραμματιστεί από τον Πρωθυπουργό στο Μαξίμου, για τη Δευτέρα, είπε ότι εκεί θα εξετασθεί η πολιτική της χώρας μας απέναντι στους δασμούς Τραμπ.
Επίσης, ο κ. Τσιάρας υπογράμμισε ότι η χώρα θα επιχειρήσει να υπάρξει εξαίρεση από το μέτρο της αύξησης των δασμών στα προϊόντα οποία δεν επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή των ΗΠΑ. Χαρακτηριστικά ο κ. Τσιάρας αναφέρθηκε στους τρεις άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η χώρα μας, προκειμένου να περιορίσει τις δυσμενείς επιπτώσεις στις εξαγωγές προϊόντων του πρωτογενούς τομέα προς τις ΗΠΑ, οι οποίες αναμένεται να προκύψουν από τους δασμούς που εξήγγειλε ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως είπε ο κ. Τσιάρας απαιτείται:
- Πρώτον, επαναπροσδιορισμός της πολιτικής της ΕΕ στον πρωτογενή τομέα. Η επιλογή αυτή είναι επιβεβλημένη, καθώς, όπως επισήμανε, η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αγροτικών προϊόντων προς τις ΗΠΑ.
- Δεύτερον, να επιχειρήσει η χώρα μας να υπάρξει εξαίρεση από το μέτρο της αύξησης των δασμών, σε προϊόντα μοναδικά, τα οποία δεν επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή των ΗΠΑ, όπως οι βρώσιμες ελιές, η φέτα κ.α.
- Τρίτον, να λάβει αποφάσεις η ΕΕ για τη στήριξη των αγροτικών προϊόντων που παράγονται από τα κράτη – μέλη της, καθώς είναι αδιανόητο να εξάγονται τα ευρωπαϊκά προϊόντα και οι καταναλωτές των χωρών της Ένωσης να αναγκάζονται να αγοράζουν τα ίδια προϊόντα από τρίτες χώρες, σε τιμές πιο φθηνές. Στην συγκεκριμένη περίπτωση πρέπει, σημείωσε ο υπουργός, να εξεταστεί η οικονομική στήριξη των προϊόντων της ΕΕ για να είναι πιο προσιτά στους Ευρωπαίους καταναλωτές.
Σε κάθε περίπτωση, όπως εξήγησε ο κ. Τσιάρας, αναφερόμενος και σε μέτρα που προτίθεται να λάβει η ισπανική κυβέρνηση, κάθε μέτρο που θα ληφθεί από κάθε ευρωπαϊκή χώρα, υπόκειται στον έλεγχο και στην έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πολύ περισσότερο λόγω εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Κ. Πιερρακάκης
Λίγες ημέρες πριν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε ότι «ως χώρα είμαστε υπέρ του ελεύθερου εμπορίου. Πιστεύουμε ότι ο παγκόσμιος εμπορικός πόλεμος δεν ωφελεί κανέναν. Και ελπίζουμε ότι αυτό το κεφάλαιο θα διαρκέσει όσο το δυνατόν λιγότερο. Οι επιπτώσεις δεν μπορούν ακόμη να αποτυπωθούν στην ολότητά τους αν και είναι δεδομένο ότι θα είναι αρνητικές. «Αυτό που είδαμε δεν συνιστά μια στατική εικόνα αλλά μία δυναμική εικόνα. Και είναι δεδομένο πως οι οικονομίες όλου του πλανήτη θα αντιδράσουν με πολλαπλούς τρόπους και έτσι θα υπάρξουν όχι ένας αλλά πιθανώς αρκετοί γύροι κλιμάκωσης μέχρι να αποτυπωθεί η νέα οικονομική ισορροπία.
Είναι επίσης δεδομένο πως η ελληνική κυβέρνηση συμμετέχει και θα συνδιαμορφώσει την ενιαία ευρωπαϊκή αντίδραση. Η ελληνική οικονομία με σχέδιο, με υπευθυνότητα θα ανταπεξέλθει στις διεθνείς προκλήσεις». Σημειώνεται ότι στο οικονομικό επιτελείο επιχειρούν τις πρώτες ασκήσεις επί χάρτου σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις για τη χώρα μας, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στις πληγές που ενδέχεται να ανοίξουν στα μέτωπα των εξαγωγών, του τουρισμού, των επενδύσεων, του πληθωρισμού αλλά και της οικονομικής ανάπτυξης.
Τ. Θεοδωρικάκος
Από την πλευρά του ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ -ΜΠΕ σχολιάζοντας πόσο προετοιμασμένη είναι η Ευρώπη και η Ελλάδα για να αντιμετωπίσει τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται μετά την ανακοίνωση των δασμών Τραμπ τόνισε ότι οι τεκτονικού τύπου αλλαγές στο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι, καθιστούν επιτακτικό τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας μας. Ο υπουργός σημειώνει ότι ο κίνδυνος ύφεσης και πληθωρισμού είναι περισσότερο ορατός από κάθε άλλη χρονιά μετά την μεγάλη κρίση του 2008, ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν από τον τρόπο αντίδρασης των άλλων μεγάλων οικονομιών.
Υπάρχει ένα ντόμινο επιπτώσεων που είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με ακρίβεια, όπως αναφέρει ο ίδιος ενώ τονίζει ότι «το σίγουρο είναι πως απαιτείται από όλους ψυχραιμία και σχέδιο». Σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα ο υπουργός σημειώνει πως «έχει σημαντικές εξαγωγές στις ΗΠΑ, αλλά δεν είναι αυτό το καθοριστικό στοιχείο. Η χώρα μας θα επηρεαστεί περισσότερο ως μέλος της ΕΕ, που αποτελεί και έναν από τον κύριο στόχο των δασμών». Ο κ. Θεοδωρικάκος υπογραμμίζει ότι αυτό που χρειάζεται η Ελλάδα είναι ένα νέο, ολοκληρωμένο παραγωγικό μοντέλο και, όπως σημειώνει, αυτό είναι που, ήδη, κάνει πράξη η κυβέρνηση.
Ο υπουργός τονίζει ότι η σταθερή αναπτυξιακή πορεία της χώρας δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συστηματικής δουλειάς, αποφασιστικότητας και προσεκτικού σχεδιασμού από την κυβέρνηση και επισημαίνει ότι διατηρείται σταθερός ο προσανατολισμός για τη δημιουργία όλων εκείνων των προϋποθέσεων που θα κάνουν την Ελλάδα να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ασφάλεια, σταθερότητα και κοινωνική συνοχή.
Έκθεση για εξαγωγές
Άλλωστε, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Eurobank, το 11μηνο Ιαν-Νοε-24 η βαρύτητα των ΗΠΑ επί του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών εμπορευμάτων ήταν της τάξης του 4,8% ή 2,194 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Ωστόσο, πέρα από άμεσες, οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από πιθανές πολιτικές προστατευτισμού εκ μέρους των ΗΠΑ δύναται να είναι και έμμεσες. Οι έμμεσες επιπτώσεις μπορεί να προέλθουν από τους εμπορικούς δεσμούς της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών μελών, καθότι περί το 20% των εξαγωγών εμπορευμάτων της ΕΕ-27 αγοράζεται από φορείς των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία εμπορευματικών συναλλαγών της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat), η αξία των ελληνικών εξαγωγών εμπορευμάτων προς τις ΗΠΑ το 11μηνο Ιαν-Νοε-24 διαμορφώθηκε στα 2.194 δισ. ευρώ, όπως προαναφέρθηκε. Την ίδια περίοδο, η αξία των ελληνικών εισαγωγών εμπορευμάτων από τις ΗΠΑ ανήλθε στα 1.990 δισ. ευρώ. Ως εκ τούτου, το ισοζύγιο εμπορευμάτων ανάμεσα στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ ήταν πλεονασματικό στα 203,5 εκατ. ευρώ. Στις επί μέρους κατηγορίες εμπορευμάτων τα τρόφιμα και ζώα ζωντανά κατέγραψαν το μεγαλύτερο πλεόνασμα (521,6 εκατ. ευρώ) και τα ορυκτά καύσιμα, λιπαντικά κλπ. το μεγαλύτερο έλλειμμα (-399 εκατ. ευρώ).
Συγκρατημένη ψυχραιμία
Με συγκρατημένη ψυχραιμία αλλά και έντονο προβληματισμό εμφανίζεται η κυβέρνηση για τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία από τον εμπορικό πόλεμο που κλιμακώνει ο Τραμπ με την επιβολή δασμών 20% στα προϊόντα που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις οι άμεσες παρενέργειες από τους δασμούς είναι περιορισμένης έκτασης καθώς επικεντρώνονται στις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν μόλις το 4,9% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, με την αξία τους να ανέρχεται στα 2,4 δισ. ευρώ το 2024.
Έντονος προβληματισμός
Το μεγαλύτερο πλήγμα των νέων δασμών θα δεχθούν ελληνικά προϊόντα του αγροδιατροφικού τομέα, όπως το ελαιόλαδο, οι επιτραπέζιες ελιές, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ιδιαίτερα η φέτα, και το κρασί. Τα προϊόντα αυτά θα πωλούνται ακριβότερα στα αμερικανικά ράφια καθώς είναι δύσκολο να απορροφηθούν δασμοί τέτοιου μεγέθους από τους ενδιάμεσους κρίκους της αγοράς. Τα αγροδιατροφικά προϊόντα αποτελούν περίπου το 31% του εξαγωγικού καλαθιού της χώρας προς τις ΗΠΑ με το μεγαλύτερο μερίδιο να καταλαμβάνουν οι επιτραπέζιες ελιές με 212 εκατ. ευρώ.
«Ο εμπορικός πόλεμος, ο οποίος ξεκινά, τελικά δεν θα ωφελήσει κανέναν. Θα βλάψει τους πάντες» δήλωσε χθες από την Κοζάνη ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σπεύδοντας να διαβεβαιώσει ότι «η ελληνική οικονομία, με σχέδιο, με υπευθυνότητα θα μπορέσει να αντεπεξέλθει σε αυτές τις δύσκολες προκλήσεις». Οπως είπε, «η Ελλάδα θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση διότι εκεί θα συνδιαμορφωθούν οι αποφάσεις τις οποίες θα λάβουμε για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουμε σε αυτή την πρωτοφανή ιστορικά απόφαση, την οποία πήραν οι ΗΠΑ».
Μεγάλη ανησυχία
«Οι επιπτώσεις δεν μπορούν ακόμη να αποτυπωθούν στην ολότητά τους, αν και είναι δεδομένο ότι θα είναι αρνητικές» ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, προσθέτοντας ότι «οι οικονομίες όλου του πλανήτη θα αντιδράσουν με πολλαπλούς τρόπους και έτσι θα υπάρξουν όχι ένας αλλά πιθανώς αρκετοί γύροι κλιμάκωσης μέχρι να αποτυπωθεί η νέα οικονομική ισορροπία. Είναι επίσης δεδομένο πως η ελληνική κυβέρνηση συμμετέχει και θα συνδιαμορφώσει την ενιαία ευρωπαϊκή αντίδραση».
Η μεγάλη ανησυχία του οικονομικού επιτελείου έχει να κάνει με το εύρος των πληγμάτων που θα δεχθεί η ευρωπαϊκή οικονομία και τον αντίκτυπο που θα έχουν στην ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, οι δασμοί που ανακοίνωσε η κυβέρνηση των ΗΠΑ εκτιμάται πως θα έχουν αρνητική επίδραση στην αναπτυξιακή δυναμική της ευρωζώνης, με τις αρχικές προβλέψεις να κάνουν λόγο για μείωση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,3% έως 0,4% μέσα στον πρώτο χρόνο.
Ο Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο Bloomberg News, εκτίμησε ότι «η καθοδική πορεία του πληθωρισμού αναμένεται να συνεχιστεί» και «οι πρόσφατες εξελίξεις δεν αποτελούν εμπόδιο για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων τον Απρίλιο». Για την ελληνική οικονομία εκτιμά ότι θα επηρεαστεί έμμεσα από τις αρνητικές επιπτώσεις στην αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Οπως είπε οι άμεσες επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι σημαντικές καθώς «οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της Ελλάδας στις ΗΠΑ είναι περίπου το 4,5% των συνολικών εξαγωγών της χώρας».
Οι εξαγωγείς
Οι τρίτες χώρες θα σώσουν το «παιχνίδι» των ελληνικών εξαγωγών σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων Αλκιβιάδη Καλαμπόκη, ο οποίος εκτιμά ότι «η ισοτιμία ευρώ – δολαρίου δεν είναι τόσο αρνητική όσο στο παρελθόν, γεγονός που μπορεί να μετριάσει τις απώλειες». «Το 30% των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ αφορά αγροδιατροφικά προϊόντα, το 23% πετρελαιοειδή και το 41% βιομηχανικά προϊόντα. Ιδιαίτερα, το ελληνικό κρασί, οι ελιές και τα ροδάκινα έχουν καταφέρει να εδραιωθούν στην αμερικανική αγορά» είπε, τονίζοντας παράλληλα ότι «πολλά προϊόντα μας είναι θυμικά και εγείρουν, αν θέλετε, το όνειρο του αμερικανού καταναλωτή».
Το ΚΕΠΕ
«Οι χώρες που είχαν μεγάλες εξαγωγές στην Αμερική θα υποστούν ένα πλήγμα αρχικά. Κάποιες χώρες θα έχουν και μείωση του ΑΕΠ, μπορεί να φτάσουν και στην ύφεση» σημειώνει ο πρόεδρος του ΚΕΠΕ Παναγιώτης Λιαργκόβας ο οποίος για την Ελλάδα εκτιμά ότι «οι άμεσες επιπτώσεις δεν θα έχει ιδιαίτερα αισθητές, με την έννοια ότι μόνο ένα 5% των εξαγωγών της πηγαίνει προς τις ΗΠΑ. Κάποιοι κλάδοι βέβαια που είχαν βρει αγορές στην Αμερική θα χτυπηθούν. Ας πούμε, τα κρασιά που κάναμε εξαγωγές στην Αμερική, εκεί θα είναι ένα πρόβλημα.
Αλλά οι επιπτώσεις συνολικά στην οικονομία μας, στο ΑΕΠ μας, έχουν γίνει διάφορες εκτιμήσεις δεν αναμένεται να είναι πάνω από 0 κόμμα κάτι. Κάτω από το 0,5. Η ελληνική οικονομία δεν έχει λόγο να φοβάται άμεσα, βραχυχρόνια». «Για τη χώρα μας, ειδικότερα, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση την ανάγκη να επανεξετάσουμε το παραγωγικό μας μοντέλο, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας.
Η Ελλάδα οφείλει να επενδύσει πιο συστηματικά στους τομείς όπου διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα: τον τουρισμό, την πρωτογενή παραγωγή, τη βιομηχανία, την υψηλής ποιότητας βιοτεχνία και χειροτεχνία, καθώς και την ενέργεια» δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Γιάννης Μπρατάκος. Από την πλευρά του ο Σταύρος Καφούνης, πρόεδρος της ΕΣΕΕ, υποστηρίζει ότι «η μείωση των κραδασμών από το δασμολογικό σοκ στο ελληνικό εμπόριο μπορεί να επέλθει μέσα από τη συνεννόηση της κυβέρνησης με τους επιχειρηματικούς φορείς της χώρας για τη χάραξη οδικού χάρτη υπό το φως των νέων δεδομένων».